Yapmış olduğum çalışama ve araştırmada Tüketimde Reklamın Etkilerinin neler olduğunu ve hangi faktörlerin bunları tetiklediğini değerli ziyaretçilerimizle paylaşmak istedim.Tüketim oldukça geniş bir kavramda değerlendirilmesi gereken bir husus bu husus o kadar geniştir ki bünyesinde sadece reklamı değil aynı zamanda global ekonomiyi de barındırmaktadır.
Bir çok faktör tüketimin artırılmasına yönelik dolaylı ve diğer yollar ile tetiklemektedir. Reklam tüketim maddelerinin son alıcıya ulaşmasındaki en son basamak olarak benimseye biliriz. Bu makalemde reklamın nedir veya ne olduğunu değil reklamın alıcı üstündeki piskolojik faktörlerinide irdelemekte yarar olacağını düşünmekteyim.
Reklam sadece görsel veya basılı materyallerden ibaret olmadığını aslında rekabet ortamında tamamen bir psikolojik savaş olduğunu açık bir şekilde belirtmek isterim. Üretimin hızla gelişmesi ve yeni pazarların doğması üretilen ürün ve maddelerin daha hızlı bir şekilde satılmasına yönelik tetikleme yapmakta aksi takdirde üreticinin ürettiği tüm maddelerin üreten kurumu ifalasa sürüklemesi aşikardır. (Bu bölümün biraz karışık olduğunun farkında olarak özür dilemek istiyorum)
Üreticilerin hızla gelişmesi ile birlikte ürünlerin hızlı bir şekilde satılması için reklam sektörünün de dolaylı olarak baskı altında olduğunu; bu baskıyı açıklamak istersek üretimi gerçekleştiren kişinin büyük miktarlarda ayırdığı reklam payının etkili olmaması durumunda reklamın faydasız olduğunu ve aynı ajansla bir daha çalışmaması kaçınılmazdır. Bunun tamamen farkında olan reklam ajans ve yaratıcıları oldukça fazla efor sarf ederek aldıkları işi en doğru şekilde gerçekleştirmek için her yolu da deneyecekleri gayet açıktır. Bu kadar fazla üretim ve bu kadar geniş bir rekabet ortamının ek olarak getirisi tabiî ki reklam sektörünün de hızlı bir şekilde büyümesine olanak sağlamaktadır. Tabi reklam ve yaratıcılık oldukça göreceli bir kavram olduğu için bakkaldan ekmek alır gibi bir reklam projesine sahip olamazsınız.
Psikolojik reklam
Hepimiz reklâm aralarında reklâm olduğunu biliyoruz, hatta çoğumuz kanalı bile değiştiririz reklâmlar çıktığında. Fakat bu reklâmlardan kurtulmamızı sağlıyor mu? Aslında pek farkında olmasak da, çoğu zaman ekran başında reklâmlara maruz kalıyoruz, reklâm aralarındakinden daha etkili reklâmlara.
İlk taktik ürün yerleştirme (product placement). Logonun veya ürünün medyasal bir dokümana yerleştirilmesi anlamına geliyor. Aslında her yerde karşılaşıyoruz onlarla, dizilerde, filmlerde, bilgisayar oyunlarında, hatta kitaplarda bile ve öyle yerleştirilmiş ki onu eylemin bir parçası olarak görüyoruz. Ürün yerleştirmenin tarihi 19. yüzyıla dayanıyor. Jules Verne’in “80 Günde Devr-i Âlem” kitabı muhtemelen ilk örnek. Kitapta gemi ve balıkçılık şirketi markaları geçmekte.
Apple bilgisayarların Hollywood sinemasında gerçek hayattan çok daha sık kullanıldığını fark etmiş miydiniz? Ya da film nerede geçerse geçsin mutlaka Starbucks’ta bir kahve içildiğinin?
İkinci taktikse nöromarketing (neuromarketing ya da neuro science marketing). Nöromarketing, insanların ürünlere nasıl tepki verdiğini araştıran bir yöntem. Örneğin, Coca-Cola’yı sadece Pepsi’den daha iyi olduğu için içtiğinizi düşünüyorsanız muhtemelen yanılıyorsunuz ; çünkü 2004’te yapılan araştırmaya göre hangisi olduğu söylenmeden iki kola da tattırılan denekler, ikisi için de benzer beğeniler göstermişler.
Fakat hangisinin Coca-Cola, hangisinin Pepsi olduğu söylendiğinde deneklerin dörtte üçü Coca-Cola’yı tercih etmişler. Buradan Coca-Cola’nın nöromarketing stratejilerinin Pepsi’den daha iyi olduğunu ve tatları aynı olan iki içecekten onu seçmemizi sağladığını anlayabiliriz. Aynı şey Mc. Donald’s ve Burger King için de geçerli.
Üçüncü ve en bilinen taktiğe geldi sıra, buna ünlülerin reklamlarda rol alması, ya da markaların ünlülere sponsor olması diyebiliriz sanırım(celebrity endorsement). Bunun en bilinen örneği de David Beckham olsa gerek. Bu şahsına münhasır kişilik, Adidas, Pepsi, Gillette, Snickers çikolata, Vodafone, Marks & Spencer ve daha birçok ürünün reklamında rol almış. Ünlü futbolcu gerçekten de çok yakışıklı ve hem kızlar hem erkekler için model durumunda. Sırf reklâmında o oynuyor ya da o kullanıyor diye aldığımızı düşünmek ne kadar saçma gelse de aslnda yaptığımız şey tam olarak da bu.
Bir ürünü rafta gördüyseniz ve birden onu almak istediyseniz aslında bu o ürünün çok güzel ya da kullanışlı olmasından değil, bu taktikler sayesinde bilinçaltınıza gönderilen komutların ortaya çıkışından olabilir, bilginize!
Diğer Araştırmalar.
Çocukların Tüketim Tercihlerini Etkileyen Faktörler
